Regelmatig krijg ik manuscripten onder ogen van mensen die voor het eerst met AI bezig zijn geweest om een artikel of boek te schrijven. Dat zie je al vaak bij een eerste opslag.
Een van de dingen die AI verraden is de gebruikte interpunctie. Nederlandse schrijvers gebruiken nauwelijks een gedachtestreepje op de plek waar een Amerikaanse tekstgenerator die automatisch zet, een komma voor ‘en’ of een dubbele punt in plaats van een puntkomma. Dan hebben we het natuurlijk ook over de zogenaamde em-dash waar Amerikanen gek op zijn en die hier bijna nooit gebruikt wordt. Ook de openingszin verraadt vaak veel, bijvoorbeeld door een tekst die begint met ‘in een wereld waarin’ of ‘stel je voor dat’.
Verder duiken er regelmatig Engelse woorden op waarvoor een gewoon Nederlands alternatief ook prima het werk doet. Iemand die in het dagelijks leven nooit het woord ‘seamless’ gebruikt, schrijft dat opeens wel in zijn eigen boek. Hetzelfde geldt voor ‘moeilijke’ woorden die niet bij de spreektaal van de schrijver passen. Als een ondernemer die altijd recht voor zijn raap praat ineens verheven taal gebruikt, verraadt dit direct verkeerd AI-gebruik.
Wat ik ook vaak tegenkom, is dat dezelfde informatie verderop in het verhaal in dezelfde bewoordingen wordt herhaald. Haastige schrijvers lopen dan het risico dat het hen niet opvalt. De oorzaak daarvan is dat het kortetermijngeheugen van AI niet altijd goed werkt. Zeker niet als je vergeet daartegen controles in te bouwen bij de opdrachten die je geeft. Het lijkt erop dat AI graag gebruikmaakt van bepaalde woorden zoals ‘cruciaal’ en ‘essentieel’. Dan zwijgen we nog maar over zinnen die keurig in drieën zijn opgebouwd. Dat klinkt gestructureerd, maar de saaiheid druipt ervan af.
Bij een eerste versie van je teksten is dit op zich geen probleem, want AI is een prima hulpmiddel zolang je het niet letterlijk neemt. Doe je dat wel, dan lever je een product af dat kraak noch smaak heeft en aanvoelt als iets van dertien in een dozijn.
Om je te helpen beter te schrijven, zal ik je in de komende serie artikelen laten zien dat je AI echt niet hoeft weg te gooien, maar dat je het zo kunt gebruiken dat je eigen stem overeind blijft….
Lees verder
Ken jij het verschil tussen een feit en een overtuigend geformuleerde mening?
Vorige week zat ik met een klant de uitdraai van zijn manuscript te lezen. Met een wat moedeloze blik in zijn ogen zei hij: ‘Ik krijg het maar niet zoals ik het wil.’ Hij wilde een biografie schrijven over zijn vader, die schoenmaker in Hilversum was. ChatGPT, natuurlijk niet het beste systeem om teksten te produceren die natuurlijk klinken, had drie versies voor hem aangeleverd. Op zich waren die allemaal vlot en foutloos geschreven, maar om nu te zeggen dat het lekker weglas; nee. Het klonk te onpersoonlijk. De tekst mist de ziel van een mens.
Het regent. De trein heeft vertraging. De boodschappen zijn weer duurder geworden. De wachttijd bij de huisarts loopt op tot drie weken. De zomer was te kort. De winter te lang. De overheid doet het fout, de gemeente ook, en de buurman gooit zijn gft-afval al weken in de verkeerde bak.
Je hebt een boek in je hoofd en misschien loop je al een paar jaar met het idee rond. Je weet wat je wilt zeggen, je weet voor wie je het schrijft, maar zodra je achter je scherm zit, gebeurt er weinig. Veel mensen beginnen, lopen vast, beginnen opnieuw en gooien het dan weer weg omdat het niet klinkt zoals ze willen.
Het is weer Boekenweek van 11 tot en met 22 maart. Dan staat heel Nederland in het teken van het geschreven woord, dit jaar onder het thema ‘Mijn generatie’. En terwijl we massaal naar de boekhandel trekken voor het Boekenweekgeschenk, valt er iets op in de schappen. Waar je vroeger struikelde over stapels zakelijke managementbijbels, liggen die nu in behoorlijk mindere mate naast kleurrijke romans en fantasierijke kinderboeken.