Is een schrijver die AI gebruikt nog wel een echte schrijver? Die vraag hoor ik vaker dan me lief is, meestal met een ondertoon van wantrouwen. Het antwoord ligt in de geschiedenis van het schrijfvak. Die geschiedenis is duidelijk: elke nieuwe stap in het schrijfproces werd met argwaan bekeken, net zoals dat het geval is met innovaties in de techniek.

Toen schrijvers van kleitabletten overstapten op perkament en papier, en daarna naar de typemachine, de computer en tekstverwerkers, nam de vrees voor het verlies van het ambachtelijke schrijfwerk toe. Socrates waarschuwde zelfs dat schrijven het menselijke geheugen zou ondermijnen omdat je dingen niet meer uit je hoofd hoefde te kennen. Dat was ook zichtbaar aan het eind van de negentiende eeuw, toen critici beweerden dat de typemachine de ziel uit de literatuur zou halen, omdat de band tussen hand, pen en gedachte zou verdwijnen. (In deze argumentatie zit overigens wel de hedendaagse constatering van neurologen dat handgeschreven teksten langer in het geheugen blijven hangen dan getypte teksten.)…
Lees verder

Als ik op diverse sociale media en schrijversplatforms kijk om te zien welk taalmodel ze voor hun boek gebruiken, dan zijn de meningen verdeeld. Als ghostwriter en dagelijkse gebruiker van deze AI-toepassingen heb ik mijn voorkeur, maar het antwoord op de vraag welk model het beste is, hangt af van wat je schrijft.

Voor een zakelijk boek of een biografie is niet elke schrijfassistent even geschikt. Sommige zijn gebouwd voor romans, andere vooral voor korte teksten. In dit artikel leg ik uit welke modellen en tools ik zelf gebruik en waarom. Aan de hand van een testopdracht die ik hier noem, kun je zelf vergelijken wat mogelijk het beste bij jouw boek past….
Lees verder

Vorige maand kreeg ik een opdracht van een ondernemer wiens bedrijf in dertig jaar van servet naar tafellaken was gegroeid. Ter gelegenheid daarvan wilde hij een biografisch boek laten maken voor zijn medewerkers, klanten en leveranciers. Voordat ik met interviews begin en één zin schrijf, vind ik het leuk om eerst achtergrondinformatie te verzamelen over wie mijn opdrachtgever is, zijn achtergrond, hoe hij begon, in welke markt hij zo succesvol is geworden, wie zijn concurrenten zijn en wat er al over hem is geschreven. Deze informatie helpt bij het opstarten van het project en laat zien dat ik mijn ‘huiswerk’ heb gedaan.

Vroeger kostte dat uitzoekwerk me zeker een dag aan losse zoekopdrachten, maar tegenwoordig gebruik ik chatbots om dat proces te versnellen. Maar sinds ik de gebruiksvoorwaarden van die verschillende schrijfhulpjes nog eens goed doornam, heb ik mijn keuzes aangepast omdat ik me bewuster ben geworden van de consequenties van het gebruik ervan. Ik raad je aan dit ook te doen, want wat daar staat raakt namelijk direct aan wat je met de informatie wel en niet mag doen!

Waar AI goed in is bij onderzoek

…
Lees verder

Regelmatig krijg ik manuscripten onder ogen van mensen die voor het eerst met AI bezig zijn geweest om een artikel of boek te schrijven. Dat zie je al vaak bij een eerste opslag.

Een van de dingen die AI verraden is de gebruikte interpunctie. Nederlandse schrijvers gebruiken nauwelijks een gedachtestreepje op de plek waar een Amerikaanse tekstgenerator die automatisch zet, een komma voor ‘en’ of een dubbele punt in plaats van een puntkomma. Dan hebben we het natuurlijk ook over de zogenaamde em-dash waar Amerikanen gek op zijn en die hier bijna nooit gebruikt wordt.  Ook de openingszin verraadt vaak veel, bijvoorbeeld door een tekst die begint met ‘in een wereld waarin’ of ‘stel je voor dat’.

Verder duiken er regelmatig Engelse woorden op waarvoor een gewoon Nederlands alternatief ook prima het werk doet. Iemand die in het dagelijks leven nooit het woord ‘seamless’ gebruikt, schrijft dat opeens wel in zijn eigen boek. Hetzelfde geldt voor ‘moeilijke’ woorden die niet bij de spreektaal van de schrijver passen. Als een ondernemer die altijd recht voor zijn raap praat ineens verheven taal gebruikt, verraadt dit direct verkeerd AI-gebruik.

Wat ik ook vaak tegenkom, is dat dezelfde informatie verderop in het verhaal in dezelfde bewoordingen wordt herhaald. Haastige schrijvers lopen dan het risico dat het hen niet opvalt. De oorzaak daarvan is dat het kortetermijngeheugen van AI niet altijd goed werkt. Zeker niet als je vergeet daartegen controles in te bouwen bij de opdrachten die je geeft. Het lijkt erop dat AI graag gebruikmaakt van bepaalde woorden zoals ‘cruciaal’ en ‘essentieel’. Dan zwijgen we nog maar over zinnen die keurig in drieën zijn opgebouwd. Dat klinkt gestructureerd, maar de saaiheid druipt ervan af.

Bij een eerste versie van je teksten is dit op zich geen probleem, want AI is een prima hulpmiddel zolang je het niet letterlijk neemt. Doe je dat wel, dan lever je een product af dat kraak noch smaak heeft en aanvoelt als  iets van dertien in een dozijn.

Om je te helpen beter te schrijven, zal ik je in de komende serie artikelen laten zien dat je AI echt niet hoeft weg te gooien, maar dat je het zo kunt gebruiken dat je eigen stem overeind blijft….
Lees verder

Ken jij het verschil tussen een feit en een overtuigend geformuleerde mening?

Op LinkedIn, in het journaal, op sociale media en in de Tweede Kamer vliegen beweringen vrij rond. In mijn recente artikel over het gebrek aan kritisch denken, schreef ik dat beweringen en uitspraken vaak voor zoete koek worden geslikt zonder dat er moeite wordt genomen om ze te controleren.

Daarom schreef ik het whitepaper ‘Online Kennisbronnen‘: een overzicht van tientallen, grotendeels gratis, bronnen waarmee je een stelling kunt checken op juistheid én op kleuring. Bronnen waarmee je bovendien je eigen artikelen, boeken of speeches nog steviger kunt onderbouwen.

Verdeeld in tien rubrieken: van wetenschappelijke zoekmachines tot historische krantenarchieven en praktische schrijfbronnen.

Onmisbaar voor ondernemers, zzp’ers, politici, schrijvers en contentmakers die niet willen scoren met wollige uitspraken, maar met feiten.

Klik hier om het whitepaper te downloaden. whitepaper kennisbronnen

…
Lees verder

Vorige week zat ik met een klant de uitdraai van zijn manuscript te lezen. Met een wat moedeloze blik in zijn ogen zei hij: ‘Ik krijg het maar niet zoals ik het wil.’ Hij wilde een biografie schrijven over zijn vader, die schoenmaker in Hilversum was. ChatGPT, natuurlijk niet het beste systeem om teksten te produceren die natuurlijk klinken, had drie versies voor hem aangeleverd. Op zich waren die allemaal vlot en foutloos geschreven, maar om nu te zeggen dat het lekker weglas; nee. Het klonk te onpersoonlijk. De tekst mist de ziel van een mens.

Ik gaf hem een aantekenboekje dat ik aan al mijn klanten geef en vroeg hem om op zijn eigen manier in vijf zinnen te vertellen wat hij kwijt wilde. Ik formuleerde voor hem een paar vragen waarop hij antwoord moest geven, zoals: wat hij als kind zag op het moment dat hij de werkplaats van zijn vader binnenkwam. Zijn ogen schoten even omhoog alsof hij iets wilde visualiseren en schreef over de bekende leerlucht, de halve sigaar die in het asbakje lag en dat zijn vader altijd één wenkbrauw optrok bij het horen van de winkelbel.

In die paar zinnen zag hij zijn vader aan het werk. Dat was zijn vader!

De enige chatbot die dat bij benadering kan imiteren is Claude, maar daar kom ik in een ander artikel wel een keer op terug. Voor nu wil ik alleen aantonen dat je je eigen brein het creatieve proces moet laten doen, niet een taalmodel, want als je te veel en verkeerd gebruikmaakt van AI, loop je het risico op digitale dementie, met als gevolg een teruggang in je cognitieve ontwikkeling….
Lees verder