Als ghostwriter schrijf ik al dertig jaar zakelijke non-fictieboeken voor ondernemers. Wat me daarbij steeds weer opvalt, is dat bijna geen enkel manuscript dat ik onder ogen krijg vragen bevat die ondernemers aan zichzelf stellen. Er wordt verteld en beargumenteerd, maar zelden hardop getwijfeld.

Diezelfde blinde vlek zie ik ook buiten het boekenvak, zowel in de bestuurskamer als in de kamer van de thuiswerkende zzp’er. De laatstgenoemde vult de agenda tot de laatste minuut met allerlei taken en deadlines, maar zelden tref je daarin een geplande vraag aan jezelf aan. Ondernemers kunnen urenlang over hun bedrijf en zichzelf praten. Ze kennen hun klanten (als ze niet op Trustpilot kijken) en de cijfers uit hun hoofd. Maar als je aan hen vraagt waarom ze ooit met hun bedrijf zijn begonnen, dan verandert de vlotte babbel vaak in een pauze en zie je bijna een vraagteken uit hun bol opstijgen.

Dat is goed te verklaren. Als je de hele dag bezig bent, is er meestal geen tijd om even op de geestelijke rem te trappen en jezelf iets moeilijks te vragen. De waan van de dag wint het van het bredere overzicht. Socrates wist dat al ruim 2000 jaar geleden. Hij liep door Athene met niets anders dan vragen, om mensen zelf de tegenstrijdigheid in hun antwoorden te laten ontdekken. Zijn methode werkt nog steeds in bedrijvig Nederland en daarbuiten.

Socratische vragen ondermijnen de reflex van ondernemers om zich vast te houden aan vooroordelen. Je kunt een lastige vraag niet wegredeneren zoals je de mening van een ander aan de kant schuift. Wie niet bij het eerste antwoord stopt, komt sneller bij de kern dan met tien adviesgesprekken….
Lees verder

In vervolg op mijn vorige artikel over de gevolgen van de nieuwe EU AI-Act, tref je hier een uitleg aan over het begrip ‘algemeen belang’ als je AI gebruikt voor het publiceren van teksten. Deze waarschuwing is vooral bedoeld voor collega-ghostwriters, journalisten, bloggers en andere schrijvers die hun teksten publiceren. Zodra je AI zakelijk inzet en publiceert, ben je de gebruiksverantwoordelijke. Dat woord bepaalt wie welke verantwoordelijkheid draagt en wat de juridische en economische gevolgen zijn als je de wet niet naleeft.

‘Algemeen belang’ wordt in de wet ruim geïnterpreteerd. Het gaat om inhoud die relevant is voor de meningsvorming op politiek, sociaal, economisch, cultureel of wetenschappelijk gebied. Denk aan journalistiek, beleidsstukken, financiële analyses en wetenschappelijke publicaties. Het is belangrijk om te weten dat het bereik van je tekst hierbij geen enkele rol speelt. De wet is hier duidelijk over. Zodra je teksten (beelden en video’s) een algemeen belang dienen, maakt het niet uit of ze lokaal of wereldwijd worden geplaatst en/of door weinig of veel mensen worden gelezen.

Publicatie is het sleutelwoord. Als je tekst daadwerkelijk wordt gepubliceerd, valt die onder de wet. Een intern rapport dat alleen voor je opdrachtgever bestemd is, dus niet voor iedereen, tenzij die het publiceert. Dan telt het onderwerp, niet het bereik.

Wat betekent dit voor schrijvers?

…
Lees verder

Misschien weet je het nog niet, maar sinds 2 augustus krijgen je met AI-gegenereerde teksten een voor jou onzichtbaar watermerk;  met juridische gevolgen! Artikel 50 van de EU AI Act is nu van kracht en de gevolgen daarvan gaan verder dan de meeste schrijvers zich realiseren. Of je chatbots als Claude, Gemini, ChatGPT, Perplexity en anderen gebruikt voor een simpele spellingcontrole, het schrijven van een artikel voor LinkedIn, je website of FrankWatching, kan al genoeg zijn om ervoor te zorgen dat je tekst een onzichtbaar AI-watermerk krijgt. Niet omdat jij de genoemde zaken door AI liet schrijven, maar omdat de wet elk gebruik meetelt.

Voor mij als ghostwriter, voor journalisten, wetenschappers en beleidsmakers is dit geen onbelangrijke juridische voetnoot. Het raakt aan de kern van wat auteurschap is. Jouw manuscript, waaraan je al een hele tijd hebt gewerkt, kan straks een digitale vingerafdruk krijgen, alleen al omdat je Claude hebt gevraagd om je spelling en grammatica na te kijken.

Laat ik daarom uitleggen wat er precies speelt, om te voorkomen dat je onbewust in de problemen komt bij degenen die jouw teksten onder ogen krijgen. Uitgevers, reacties en anderen die jouw teksten beoordelen, in het bijzonder….
Lees verder

Bij een due diligence wordt alles nagelopen: de jaarrekeningen, de contracten, de voorraad, de personeelsdossiers en de lopende rechtszaken. Er komt een team aan te pas dat wekenlang bezig is met het controleren of het bedrijf is wat het lijkt te zijn.

Aan het eind ligt er een koopcontract waarin, bij wijze van spreken, iedere paperclip wordt verantwoord en iedere zin drie keer door juristen is nagekeken voordat de partijen besluiten hun handtekening te zetten.

Er is één ding dat in geen enkel rapport voorkomt en dat is het grootste bezit van de verkoper;  de kluis is het hoofd van de verkoper.

Een kluis met één combinatie

Iedere ondernemer die ik ken draagt een kluis met zich mee. Daarin zitten de herinneringen die het bedrijf tot wat het is hebben gemaakt. Het faillissement dat maar net werd afgewend. De klant die op het laatste moment toch tekende. De ruzie met een compagnon die nooit is bijgelegd. De nacht dat werd gedacht dat het voorbij was en de ochtend daarna. Die onverwachte megaopdracht, toen er met weinig hoop op een internationale tender werd ingeschreven. Dan praten we nog niet over de slapeloze nachten die werden veroorzaakt door personeelsproblemen, maar ook de uitbundige feesten werden gevierd met medewerkers wanneer alles op rolletjes liep.

Die kluis heeft maar één combinatie die alleen de eigenaar kent

Bij een overname wordt die kluis niet getaxeerd. Hij staat niet op de balans, komt niet voor in het koopcontract en er is geen enkele adviseur die ernaar vraagt. Als de verkoop rond is, blijft die kluis dicht. Helaas vaak voorgoed.

Ik heb tientallen boeken geschreven over zakelijke non-fictie en biografieën, en in die dertig jaar heb ik geleerd dat mensen hun kluis niet uit onwil gesloten houden. Ze weten vaak niet dat de inhoud iets waard is. Nee, niet in geld uitgedrukt, maar in verhalen die de vergetelheid overstijgen: tastbare, kostbare herinneringen.

Ik weet hoe dat voelt, want ik heb het verkoopproces zelf twee keer meegemaakt: de verkoop van Adviesbureau TTM, mijn trainingsbureau, en Motivaris, mijn re-integratiebedrijf.

Bij allebei verliep de overdracht aanvankelijk netjes. De cijfers klopten, het contract leek in orde, de koper was tevreden en toch nam ik meer mee dan een mooi bedrag op mijn bankrekening deed vermoeden. Nog steeds denk ik wel eens aan de vele gesprekken met mensen die weer aan het werk kwamen bij Motivaris en aan de soms ontroerende reacties op de trainingen bij TTM. Hoe ik dat bedrijf startte en de keren dat ik samen met mijn vrouw stapels folders in brieven stopte en het laten ontwikkelen van de eerste middelen om gelijktijdig diverse telefoongesprekken te beluisteren en op te nemen voor latere analyse op de werkplek.

Niemand heeft me ooit gevraagd wat die bedrijven mij hadden gebracht, buiten de verkoopprijs. Ik heb het zelf ook niet direct opgeschreven op het moment dat het er nog toe deed. Dat kwam later aan bod.

Datzelfde zag ik als interimmanager bij de overnames die ik namens opdrachtgevers begeleidde. Ik onderhandelde over de prijs, regelde de overdracht en zag de verkoper achterblijven met een bedrag op zijn rekening en een hoofd vol dingen waar niemand meer naar vroeg.

De sleutel ligt er, er vraagt alleen niemand om

Na de verkoop van mijn bedrijven koos ik een andere roeping; die van kluizenkraker. Soms heb ik daar als ghostwriter een ‘thermolans’ voor nodig, want niet iedere kluis gaat zonder slag of stoot open. Veel kluizen hebben ook nog eens geheime vakken die zelfs de eigenaar van de kluis is vergeten. Wat ik doe, is de eigenaar aanmoedigen om de kluis voor me open te draaien en mij in haar of zijn stem opschrijven wat eruit komt.

Voor de ondernemer zelf, om het ooit zwart op wit in een gebonden boek te zien. Voor diens familie, die vaak alleen de buitenkant van het verhaal kent, of voor de vrienden die het bedrijf zagen groeien zonder ooit het achterliggende verhaal te horen. Het kan dienen als een mooi  aandenken voor leveranciers en klanten van het eerste uur, die deel uitmaakten van iets groters dan zijzelf beseften.

Niet in de laatste plaats geldt dat natuurlijk ook voor de medewerkers. Zij hebben het bedrijf geholpen om het op- en uit te bouwen, vaak jarenlang. Mensen die maar zelden wisten wat zich achter de deur van het kantoor van de directeur afspeelde. Dat verhaal is ook een beetje van hen.

Er zijn al heel wat boeken verschenen over bedrijfsoverdracht binnen (familie)bedrijven. Daarin wordt veel aandacht besteed aan hoe je de opvolging of de verkoop regelt, hoe dat proces verloopt en manieren om de boeken op te poetsen om een zo hoog mogelijke prijs te kunnen bedingen. Ook wordt er aandacht besteed aan hoe je de familie uit elkaar houdt en de vrijkomende emoties in goede banen leidt zodat de deal doorgaat. Nuttige boeken, geschreven door mensen die er verstand van hebben.

Geen van die boeken opent de kluis. Dat is niet hun taak. Het is de mijne.

Sta je aan het begin van een overdracht, of heb je je bedrijf al verkocht en zit die kluis nog dicht? Bel me gerust. Het eerste gesprek kost niets, en soms is dat gesprek zelf al de eerste stap naar de combinatie.

Wie (goed) schrijft, blijft.

Een aantal jaren heb ik als interimmanager overnames begeleid. Namens mijn opdrachtgever zocht ik de markt af naar geschikte overnamepartners. Soms benaderde ik ze; vaker nog benaderden zij mij. Daarna volgde het hele traject. De gesprekken, de cijfers, het onderhandelen, het geduld dat je nodig hebt als een deal drie keer bijna klapt. Ik voerde die gesprekken en zat aan tafel tot de handtekening was gezet.

Wat me is bijgebleven, gebeurde pas daarna.

Wat er gebeurt als de adviseurs zijn vertrokken

Met de verkopende partijen hield ik na de overdracht meestal nog even contact. Dat begon zakelijk en werd bijna altijd iets anders. Een bedrijf verkopen staat op papier gelijk aan een transactie. In het hoofd van de verkoper is het nooit zo. Er zit veertig jaar aan emotie aan vast, en die emotie komt pas boven als de tassen zijn gepakt en het kantoor leeg is. Dan begon het vertellen. Over het jaar dat het bijna misging, dat een klant hem redde of over de medewerker die hij moest laten gaan en die hij nog steeds in de supermarkt tegenkomt. Verhalen over mooie, trieste en spannende momenten, maar ook over situaties waarin de ergernis afdruipt.

Ik heb er in de loop der jaren heel wat gehoord. Wat me elke keer opnieuw stak, was dat ik de enige toehoorder was. Die verhalen gingen daarna verloren. De opvolger hoorde ze niet; de kleinkinderen al helemaal niet. Achteraf zei bijna iedereen hetzelfde. ‘Ik had het eigenlijk moeten opschrijven.’

Ook in mijn eigen familie

Het gekke is dat ik dit dichter bij huis had kunnen zien. Mijn vader was ruim vijftig jaar aan hetzelfde bedrijf verbonden. Hij begon er als loopjongen en klom op tot commercieel directeur. Na zijn pensioen bleef hij nog jaren als adviseur betrokken. Thuis vertelde hij weleens iets. Zo hoorde ik dat hij het bedrijf tijdens de oorlog een tijdje in zijn eentje draaiende moest houden omdat de joodse eigenaren tijdig uit Nederland wisten te vluchten. Ook dat hij voor de Duitsers moest vluchten omdat het verhaal ging dat hij hen vergiftigde erwtensoep zou hebben verkocht. Het boek hierover is er nooit gekomen en dat wringt bij mij nog steeds een beetje….
Lees verder

Er is een vraag die de meeste ondernemers en zzp’ers zich niet vaak of nog nooit hebben gesteld:
‘Zou je, met volledige kennis van je eigen gebreken, klant worden bij je eigen bedrijf?’
Het antwoord daarop zou wel eens voor een aantal ongemakkelijke situaties kunnen zorgen. Waarom zou die vraag anders zo zorgvuldig worden vermeden?

Kijk eens eerlijk naar je eigen website of je laatste offerte. Laat de kritiek die je op sites en offertes van anderen hebt daar maar eens op los. Op diverse sites en bio’s op LinkedIn zie ik allerlei beweringen die met de grootste stelligheid dingen beloven, waarvan ze zeker weten dat ze die niet allemaal waar kunnen maken. Je kent ze wel, die types die beweren dat zij jouw omzet een enorme boost zullen geven of je aan duizenden volgers zullen helpen. Interimmanagers en zzp’ers die zakelijke diensten aanbieden, lijken hierbij voorop te lopen. Geen organisatie is te complex om je aan positieve resultaten te helpen. Ik heb dan de neiging om te roepen: ‘Show me the money!’

Als al die beloftes waar zijn, waarom zijn er in Nederland dan nog ondernemers met problemen?

De zakelijke websites staan bol van unieke verkoopargumenten, maar als potentiële klanten willen weten wat de koopargumenten zijn, dan zoeken ze er meestal tevergeefs naar. Kortom, er wordt veel gebakkenlucht verkocht.

Overdrijven is geen kunst

…
Lees verder