Als ik in 1981 mijn eerste boek had uitgegeven, zou ik er gratis een druk-, opslag-, promotie- en distributieprobleem bij hebben gekregen.
Ik liet dat gesjouw destijds aan anderen over. Mijn vroege boeken verschenen bij gevestigde uitgevers, met Bosch en Keuning voorop. Het handboek dat ik schreef voor telefonistes haalde daar zelfs de dertiende druk. Hoeveel exemplaren er over de toonbank gingen, las ik op de afrekening van de uitgever. Wie mijn boek kocht, kon ik wel raden, maar zelden kende ik de lezers bij naam en toenaam. Ook dat is veranderd!
Ruim dertig jaar en 38 titels later geef ik mijn boeken en die van mijn klanten zelf uit, onder de vlag van Uitgeverij Rent a Pen. Toestemming van een externe uitgever heb ik daarvoor niet meer nodig, want die rol speel ik zelf. (Wij van WC-eend ….!) Oude titels kregen op die manier een tweede leven. Praatjes vullen geen gaatjes ging na de derde druk verder als Verkopen zonder weerstanden. Ik heb het herschreven en aangevuld met de nieuwste inzichten over het nemen van koopbeslissingen.
Mijn Camino-boek Een blind paard kan niet fout lopen, ondertussen aan de vierde druk toe, verscheen dit jaar in de Engelse vertaling, The Camino Reset. Deze maand volgt De Clichémoord, een e-book dat afrekent met versleten kantoortaal.
Onlangs bekeek ik een video van een Amerikaanse schrijfcoach waarin hij vijf trends voor 2026 op een rij zette. Die deel ik hier graag en leg ze naast mijn eigen ervaringen. Ik zag vooral kansen voor auteurs die niet aan de bak komen bij de bekende uitgeverijen en hun boek zelf gaan uitgeven.
De lezer rechtstreeks bereiken
Je bent een spekkoper als je van een reguliere uitgever 10% royalty’s krijgt over elk verkocht boek. Als je via Bol.com en Amazon je boek op de markt brengt, ben je 30 tot 70 procent van de opbrengst kwijt. Dat is altijd nog minimaal drie keer zoveel als wat je van uitgevers krijgt. Steeds meer schrijvers verkopen daarom via een eigen webwinkel en hoeven dan ook geen commissie af te dragen zoals bij boekwinkels. Het grootste voordeel zit niet eens in het geld. Als je rechtstreeks verkoopt, weet je nu wie je boek koopt. Verschijnt je volgende boek, dan stuur je die lezers gewoon een berichtje en dan is de kans groot dat je weer iemand blij maakt.
Maar ieder voordeel hep zijn nadeel. Buiten Bol en Amazon mis je het duwtje van hun zoekmachines en de recensies op één plek. Ook als je je zakelijke non-fictieboek via Managementboek verkoopt. Mijn advies is daarom om je verkoopkansen niet afhankelijk te maken van één verkooppunt, maar van alle beschikbare verkooppunten, inclusief via het Centraal Boekhuis waar elke boekwinkel bestelt. De snelste weg naar de klant is rechtstreeks via bijvoorbeeld je website, sociale media, de trainingen of lezingen die je geeft en/of via e-mail en andere middelen die onder de aandacht van je zakelijke klanten komen. Die laatste suggesties zijn bij mij goed voor ongeveer 30-40% van het verkoopvolume.
Hebban.nl is een van de vele sites waar lezers boeken aanprijzen of waar je dat zelf kunt doen. Het is de moeite waard om alle sites die dit doen te bekijken en te benutten voor de promotie van je boek.
Zakelijke boeken vind je ook op LinkedIn. Ik plaats daar regelmatig informatie over mijn boeken. Wat ook helpt, is om leesexemplaren te sturen naar enthousiaste boekbesprekers in je genre, bijvoorbeeld naar BNR, zakelijke magazines en nieuwsbrieven van brancheorganisaties. Op LinkedIn werkt dat niet anders. Eén oprechte aanbeveling van een vakgenoot doet meer dan tien berichtjes dat je boek uit is. Bewegend beeld helpt daarbij. Daarom hoort bij mijn zelfpublicatiepakket een videotrailer voor YouTube en Instagram.
Het oor wordt steeds belangrijker
Wie trouwe lezers heeft, kan ze meer bieden dan een gewoon exemplaar. Er is een groeiende markt voor luxe-edities. Die zijn vaak herkenbaar aan een harde omslag, versierde paginaranden, kleurrijke illustraties, enzovoort. Veel zogenaamde ‘selfpubbers’ zijn bang dat ze zich daarmee uit de markt prijzen omdat er een hogere prijs moet worden gevraagd. Het is geen algemene regel, maar enkele van mijn klanten hebben de sprong gewaagd en meer verkocht dan zij ooit voor mogelijk hielden.
Bij zakelijke boeken zie ik die kans vooral in het relatiegeschenk. Een gebonden jubileumboek met foto’s in kleur belandt niet bij het oud papier. Voor de eigenaar van een familiebedrijf die het stokje overdraagt, wordt zo’n boek een afscheidscadeau dat generaties lang meegaat.
Op nummer één staat het luisterboek. In Nederland zit het luisterboek in de lift. In 2025 groeide de omzet van e-books en luisterboeken via abonnementen met 36 procent. Dat blijkt uit een eerste schatting van KVB Boekwerk. De verkoop van informatieve non-fictie daalde in hetzelfde jaar met 5 procent. De lezer verdwijnt niet. De informatie wordt nu via de oren geconsumeerd,
Mijn ervaringen als radiopresentator hebben me geleerd dat een stem een tekst kan dragen of laten vallen. Mijn advies is dan ook om het luisterboek zelf in te spreken. De ‘investering’ vraagt om een eenvoudige maar ruisonderdrukkende microfoon in een kamer vol dekens. Kopers van mijn boeken, die een training of spreekbeurt van mij hadden meegemaakt, hoorde ik vaak zeggen: ‘Als ik je boek lees, hoor ik je praten.’ Lezers horen graag de stem van de schrijver zelf. Bij een zakelijk boek of een biografie werkt die eigen stem als een meer persoonlijke boodschap. Vind je dat je een stem hebt om cokes te kloppen en werk je liever samen met een beroepsinspreker? Prima, maar dan zit je vaak wel vast aan hetzelfde prijskaartje als de drukkosten van je boek.
Een schrijver van vlees en bloed
Tot slot: de trend die steeds vaker in het nieuws komt is kunstmatige intelligentie. De markt wordt nu al massaal gebombardeerd door boeken die geheel of gedeeltelijk met behulp van ChatGPT, Perplexity, Gemini en Claude zijn geschreven. Lezers vragen zich dan ook terecht af of een boek wel door een mens is geschreven. Wie dat met de hand op het hart kan bevestigen, heeft een voorsprong, maar er is niets mis met het gebruik van AI-modellen voor onderzoek, spellingcontrole en ideeontwikkeling.
Als ghostwriter die pleit voor menselijk schrijven en ook LLM’s gebruikt, klinkt dit misschien vreemd, maar toch is het verschil tussen machine en mens groter dan je denkt. In elk boek dat ik schrijf, zitten de herinneringen en de eigen uitdrukkingen van mijn opdrachtgever, wat een struikelblok is voor taalassistenten. De schrijfprogramma’s die ik gebruik hebben nooit ruim achthonderd kilometer naar Santiago de Compostela gelopen. Het weet niet hoe het voelt om na wekenlang lopen eindelijk de kathedraal te zien. Humor in alles wat tussen de regels staat, blijft voorlopig mensenwerk.
Ik ben dus geen tegenstander van AI. Ik gebruik het als gereedschap, net zoals een timmerman een afkortzaag gebruikt om onderdelen van een huis te maken. Als auteur blijf je baas over je teksten.
Nederlandse uitgeverijen wijzen elk jaar zo’n 30.000 manuscripten af. Dat zegt vaak meer over hun planning dan over jouw verhaal. Een nee van een uitgever is geen eindpunt meer, maar een keuzemoment. Een pallet vol dozen is ook niet meer nodig, want een boek kan tegenwoordig pas worden gedrukt als iemand het bestelt. Dat is dan wel digitaal en geen offsetdruk; het traject naar de klant is langer en de kwaliteit is lager dan bij offsetdruk.
Wil je weten welke weg bij jouw boek past? Kijk op rentapen.nl/zelfpublicatie of stuur me een bericht. Wie goed schrijft, blijft; ook zonder uitgever.
