Regelmatig krijg ik manuscripten onder ogen van mensen die voor het eerst met AI bezig zijn geweest om een artikel of boek te schrijven. Dat zie je al vaak bij een eerste opslag.
Een van de dingen die AI verraden is de gebruikte interpunctie. Nederlandse schrijvers gebruiken nauwelijks een gedachtestreepje op de plek waar een Amerikaanse tekstgenerator die automatisch zet, een komma voor ‘en’ of een dubbele punt in plaats van een puntkomma. Dan hebben we het natuurlijk ook over de zogenaamde em-dash waar Amerikanen gek op zijn en die hier bijna nooit gebruikt wordt. Ook de openingszin verraadt vaak veel, bijvoorbeeld door een tekst die begint met ‘in een wereld waarin’ of ‘stel je voor dat’.
Verder duiken er regelmatig Engelse woorden op waarvoor een gewoon Nederlands alternatief ook prima het werk doet. Iemand die in het dagelijks leven nooit het woord ‘seamless’ gebruikt, schrijft dat opeens wel in zijn eigen boek. Hetzelfde geldt voor ‘moeilijke’ woorden die niet bij de spreektaal van de schrijver passen. Als een ondernemer die altijd recht voor zijn raap praat ineens verheven taal gebruikt, verraadt dit direct verkeerd AI-gebruik.
Wat ik ook vaak tegenkom, is dat dezelfde informatie verderop in het verhaal in dezelfde bewoordingen wordt herhaald. Haastige schrijvers lopen dan het risico dat het hen niet opvalt. De oorzaak daarvan is dat het kortetermijngeheugen van AI niet altijd goed werkt. Zeker niet als je vergeet daartegen controles in te bouwen bij de opdrachten die je geeft. Het lijkt erop dat AI graag gebruikmaakt van bepaalde woorden zoals ‘cruciaal’ en ‘essentieel’. Dan zwijgen we nog maar over zinnen die keurig in drieën zijn opgebouwd. Dat klinkt gestructureerd, maar de saaiheid druipt ervan af.
Bij een eerste versie van je teksten is dit op zich geen probleem, want AI is een prima hulpmiddel zolang je het niet letterlijk neemt. Doe je dat wel, dan lever je een product af dat kraak noch smaak heeft en aanvoelt als iets van dertien in een dozijn.
Om je te helpen beter te schrijven, zal ik je in de komende serie artikelen laten zien dat je AI echt niet hoeft weg te gooien, maar dat je het zo kunt gebruiken dat je eigen stem overeind blijft.
Wat AI wel doet
AI is bedoeld om je veel ambachtelijk werk uit handen te nemen en dingen te doen die veel tijd kosten. Denk aan het maken van samenvattingen van een lang interview of het op een rijtje zetten van losse aantekeningen die je maakte. Het is ook heel handig bij ideeontwikkeling of het maken van een logische volgorde in wat je wilt vertellen.
Als broodschrijver maak ik veelvuldig gebruik van AI-instrumenten zoals Claude, Novelcrafter, Perplexity en Gemini. Ik gebruik de betaalde versies, maar ook de gratis versies zijn goed bruikbaar. De chatbots lezen ingewikkelde onderzoeksrapporten binnen een paar seconden en geven me een eerste opzet voor wat ik wil schrijven; een boek, een artikel, whitepapers of een tekst voor een webpagina. Het scheelt me ook uren zoekwerk, vooral als ik begin aan een zakelijk boek of een biografie. ChatGPT van OpenAI gebruik ik om principiële redenen bewust niet, maar laat je door mij niet weerhouden het wel te doen.
Perplexity is een van mijn favorieten om beweringen en meningen op feiten te controleren. Novelcrafter is uitstekend geschikt voor schrijvers van proza. Het houdt personages, tijdlijnen en details bij, zodat je in hoofdstuk twintig niet tegenspreekt wat je in hoofdstuk drie schreef. Je kunt AI ook gebruiken als redacteur en corrector. Grammarly is daarbij een heel handig hulpmiddel.
Wat AI niet doet
Wat AI niet kan vertellen, is wat jouw opa of oma zo bijzonder maakt. Het voelt niet aan welk detail een lezer raakt en welk overbodig is. Het herkent ook geen ongemakkelijke stilte in een interview, terwijl die soms meer zegt dan de woorden daarna. Een boek dat alleen uit AI-tekst bestaat, klinkt daardoor al snel oppervlakkig en algemeen. Wat ontbreekt, zijn zintuiglijke waarnemingen en emoties!
De zinnen kloppen, maar er zit geen mens achter die keuzes maakt over wat wegblijft. Juist het schrappen van een mooie zin omdat die niet bij het verhaal past, is waar het echte schrijven begint.
Wat dit voor jou betekent
Als je net bent begonnen met schrijven, is dit goed nieuws. Je hoeft niet alles zelf te verzinnen en de genoemde chatbots helpen je met het vullen van lege velletjes papier (als je het liefst eerst handmatig schrijft) of een leeg laptopscherm.
Werk je als contentmanager en moet je regelmatig lange artikelen of whitepapers produceren, dan bespaar je veel tijd, vooral op het gebied van onderzoeks- en redactietijd. Wil je als zzp’er expertstatus krijgen door een boek over je vak te schrijven? AI geeft je de avonduren terug die je anders kwijt zou zijn aan uitzoekwerk. Je hebt het al druk genoeg.
Particulieren die al jaren dromen van een boek over hun eigen leven, vinden in AI eindelijk een manier om te beginnen zonder gelijk vast te lopen op een schrijfblokkade.
In de komende artikelen van deze serie laat ik precies zien hoe de verschillende chatbots werken en hoe je de kwaliteit van je teksten kunt verbeteren met een grote kans op publicatie.
Veel schrijfplezier.
