• Spring naar de hoofdnavigatie
  • Door naar de hoofd inhoud
Rent a Pen

Rent a Pen

Wie (goed) schrijft, blijft!

  • Home
  • Ghostwriting
  • Manuscriptservice
  • Zelf Uitgeven
  • Tarieven
  • AffiliatieProgramma
  • Mijn boeken
    • De Clichémoord
    • Waar heb je het over?
    • Tijdreizen voor beginners
    • The Camino Reset
    • Een blind paard kan niet fout lopen
  • Blog
  • Vlogs
  • Contact
    • Privacy Verklaring

Verander de wereld; schrijf!

De eerste teksten werden zo’n 5000 jaar geleden op klei geschreven. Het was nog geen proza, maar een beschrijving van wie hoeveel graan of vee bezat.

Dat klinkt misschien saai, maar hiermee begon een van de mooiste uitvindingen die de mens ooit heeft gedaan. Voor het eerst kon een gedachte bestaan zonder een mond die haar uitsprak. Een wet of een ontdekking hoefde niet langer te sterven met degene die haar bedacht.

Het oude gezegde ‘wie schrijft, die blijft’ klopt dus letterlijk. Woorden op papier overleven hun maker. Soms veranderen ze onderweg de wereld een beetje of zelfs revolutionair.

Toen mijn eerste boek over het taalgebruik via de telefoon uitkwam, was dit voldoende nieuws om extra aandacht te vragen voor het zwaar onderschatte beroep van telefonistes. Kranten, radio en tv besteedden er aandacht aan en er werd een verkiezing gelanceerd voor de beste telefoniste van het jaar. Trainingsbureaus stortten zich massaal op trainingen voor deze doelgroep, gevolgd door die voor andere telemusketiers. Toegegeven, geen wereldnieuws, maar er vond door mijn boek wel een kleine zakelijke verandering plaats.

Hoe het schrift ons wereldbeeld kneedde

Relatief kort na het eerste schrift liet Koning Hammurabi dit 3500 jaar geleden zijn wetten in een stenen zuil hakken, zodat iedereen kon zien wat recht was. Deze teksten kunnen worden gezien als de voorlopers van huidige systemen, waarin het recht niet langer afhing van het humeur van een heerser. Het stond er gewoon.

Ook de grote godsdiensten danken hun bereik en invloed aan het schrift. De boeken die daarvoor werden en worden gebruikt zijn het instrument van de grootste marketingstunt die de mensheid ooit heeft gekend. Heilige boeken als de Bijbel en de Koran verbinden al eeuwen miljarden mensen over alle werelddelen en hebben een impuls gegeven aan culturele uitingen zoals architectuur en beeldende kunst. Ze hebben ook lange tijd een negatieve invloed gehad op de ontwikkeling en acceptatie van de wetenschap.

De teksten van Maarten Luther, waarin hij kritiek op de kerk uitte, hadden gevolgen voor miljoenen gelovigen. De Reformatie die volgde, veranderde ook ons land ingrijpend, spleet het in twee kampen en veroorzaakte godsdienstoorlogen en beeldenstormen.

Wetenschappers leven bij de gratie van het geschreven woord. Copernicus zette in een boek de zon in het midden, op de plek waar eeuwenlang de aarde had gestaan. Darwin liet zien dat soorten niet onveranderlijk zijn. Omdat het op papier stond, konden anderen het controleren en verbeteren. Zo groeit kennis en verandert het onze wereld soms op ingrijpende manieren.

In de politiek legde Hugo de Groot met zijn boek over het recht van oorlog en vrede een basis voor het huidige volkenrecht, 400 jaar nadat hij het op papier had gezet! We hebben de Franse Revolutie mede te danken aan de teksten van Rousseau. Hij schreef dat de macht bij het volk hoort en dat kerk en staat gescheiden moesten worden. Adam Smith veranderde het economische wereldbeeld met zijn boek An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations en tot op heden zijn er nog politici die zweren bij de inhoud van Karl Marx’ boek Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie. Zijn ideeën zorgen zelfs nu nog voor gewapende conflicten en politieke strijd.  De ideeën van deze mensen verdeelden in de vorige eeuw een heel continent en doen dat tot op zekere hoogte nog steeds!

Ook het Nederlandse sociale geweten werd op papier gevormd. Multatuli liet met Max Havelaar zien wat er in Nederlands-Indië gebeurde, en Nederland kon niet langer doen alsof het van niets wist. Het dwong zelfs 160 jaar nadat zijn boek verscheen onze koning om daarvoor excuses aan te bieden. Zelfs één artikel van Joke Smit in de Gids, ‘Het onbehagen bij de vrouw’, zette de tweede feministische golf in ons land in gang.

Papier is geduldig. Je kunt er leugens en haat mee verspreiden. Op zich is dat niet nieuw. Er was een Duitse monnik die kort nadat de eerste heksenvervolgingen waren begonnen, het boek Heksenhamer schreef. Het was een handleiding voor het opsporen van heksen. Dat boek gaf de heksenvervolgingen een schijn van geleerdheid en werd als excuus aangevoerd om eeuwenlang vrouwen tot heksen te verklaren; in Europa en zelfs in de USA. De Protocollen van de Wijzen van Sion, 24 artikelen vol vervalsingen, waarin Jodenhaat legitimiteit werd toegekend. Ze werden gelezen alsof ze echt waren. Ze voedden decennialang de jodenhaat, en Hitler schreef in Mein Kampf  op wat hij van plan was en liet een schokkend wereldbeeld achter.

Het dagboek van Anne Frank heeft tientallen miljoenen mensen over de hele wereld bereikt in talloze vertalingen. Daarin kreeg de Holocaust het gezicht van een meisje met een naam. Na de oorlog legden de Verenigde Naties in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vast wat ieder mens toekomt. Mensen over de hele wereld beroepen zich er nog steeds op.

Van papier naar het parlement

Een tekst heeft geen eeuwen nodig om iets te veranderen. Soms belandt een boek of toneelstuk binnen enkele jaren op de politieke agenda.

Émile Zola schreef een open brief aan de Franse president met de titel ‘J’accuse’. Het ging over Alfred Dreyfus, een officier die onterecht werd veroordeeld voor landsverraad. Zola werd veroordeeld omdat hij kritiek had geuit op de legerleiding. Hij vluchtte daarom naar Engeland. Toch bracht zijn brief de zaak weer in beweging. Dreyfus werd uiteindelijk volledig in ere hersteld, maar legde wel de antisemitische houding van de hoofdzakelijk katholieke legerleiding bloot. De Dreyfus-affaire was destijds wereldnieuws.

Herman Heijermans dook diep in de misstanden in de zeevisserij voordat hij Op hoop van zegen schreef. Reders stuurden vissers de zee op in schepen die nauwelijks nog dreven. Het publiek zag dat op het toneel, en de politiek kon niet langer wegkijken. Er kwam een Schepenwet die verplichtte om schepen vóór vertrek te keuren.

In België gaf een film zijn naam aan een beleid. Rosetta van de gebroeders Dardenne gaat over een meisje dat wanhopig werk zoekt. Kort daarna kwam er een regeling om jongeren te helpen aan hun eerste baan te komen. Iedereen noemde dit het Rosetta-plan.

Lale Gül beschreef in haar roman Ik ga leven haar strenge islamitische opvoeding in Amsterdam-West. Ze zette vraagtekens bij tradities waar in haar omgeving niemand hardop aan durfde te tornen. Het boek leidde tot een flink debat dat tot nu toe nog steeds doorgaat. Politici van links tot rechts schaarden zich achter haar, en in de Tweede Kamer kwamen er vragen over haar veiligheid. Dat debat had een rauwe keerzijde. De schrijfster werd met de dood bedreigd en had beveiliging nodig. Ze overwoog zelfs Nederland te verlaten.

Salman Rushdie betaalde een nog hogere prijs. Na zijn roman De duivelsverzen riep de Iraanse leider Khomeini op om hem te doden. Rushdie leefde jarenlang ondergedoken, en Europese landen riepen hun ambassadeurs uit Teheran terug. Ruim dertig jaar later stak een man hem op een podium in de staat New York neer. Rushdie overleefde het, al verloor hij een oog. Wat deed hij daarna? Hij schreef een boek over de aanslag. Zijn aanvaller had een mes; Rushdie had zijn woorden.

Ik schrijf dit niet om je bang te maken. Vrijwel niemand die een scherp stuk schrijft, krijgt met geweld te maken. (Ik laat het gezwam op sociale media nog even rusten.) Ik vertel het omdat het iets zegt over de kracht van taal. Wie een schrijver de mond wil snoeren, bewijst daarmee dat woorden ertoe doen.

Wat je als beginnende schrijver of klokkenluider kunt leren

Je hoeft geen Zola of Rushdie te zijn om de knuppel in het hoenderhok te gooien. Een goed onderbouwd boek over je vakgebied of een scherpe ingezonden brief kan al genoeg zijn. Wel adviseer ik je om een paar dingen in je oren te knopen.

Begin met wat je met eigen ogen ziet
Heijermans ging de zee op voordat hij schreef. Gül schreef over haar eigen leven. Een cijfer laat mensen koud, een herkenbaar gezicht niet.

Laat je feiten kloppen tot op de komma
Wie de vinger op de zere plek legt, wordt nagekeken. Eén onjuistheid is genoeg om je hele verhaal weg te zetten.

Kies je lezer
Een Kamerlid heeft weinig aan een algemene klacht. Deze zoekt een concreet geval en, het liefst, een oplossing die in het debat kan worden gebruikt. Stuur je stuk daarom ook naar een vakblad, een journalist of de medewerker van een Kamerlid die over het onderwerp gaat.

Houd vol
Heijermans moest jaren wachten op zijn wet. Rushdie bleef schrijven, ook na de aanslag. De aanhouder wint.

Voor klokkenluiders geldt dit allemaal dubbelop. Paul van Buitenen was ambtenaar bij de Europese Commissie toen hij een rapport over misstanden naar het Europees Parlement stuurde. Zijn onthullingen droegen bij aan de val van de hele Commissie. Hij werd zelf geschorst en moest een tijd met een half salaris werken. Wie zijn kop boven het maaiveld uitsteekt, loopt een risico. Denk goed na of je dat risico wilt en kunt lopen!

Wil je als klokkenluider iets naar buiten brengen, schrijf dan eerst feitelijk op wat je zag en wanneer. Bewaar je bewijs zorgvuldig. Vraag daarna advies voordat je publiciteit zoekt. In Nederland kun je terecht bij het Huis voor Klokkenluiders. De Wet bescherming klokkenluiders geldt voor werknemers, zzp’ers en vrijwilligers.

Je kunt een misstand melden binnen je eigen organisatie of bij een toezichthouder. Of je beschermd bent als je daarna naar de pers stapt, hangt af van de stappen die je eerder hebt gezet. Laat je daarover goed adviseren. Een sterk verhaal verliest zijn kracht als de verteller onderuitgaat.

Schrijven (krassen) begon met het tellen van graan en vee. Ondertussen telt het mee bij elke grote verandering in onze geschiedenis, zowel goede als kwade. Wat heb jij gezien dat de wereld zou moeten weten? Schrijf het op, want wie (goed) schrijft, blijft!

© 2026 Rent a Pen

  • Bluesky
  • LinkedIn
  • YouTube

Privacy verklaring

Lemelerberg 120
2905 NK Capelle a/d IJssel

Tel.: 010-8221701
Mob.: 06-81189397

KvK: 24193168
BTW-nr: NL001228069B20

 

Rent a PenLogo header menu
  • Home
  • Ghostwriting
  • Manuscriptservice
  • Zelf Uitgeven
  • Tarieven
  • AffiliatieProgramma
  • Mijn boeken
    • De Clichémoord
    • Waar heb je het over?
    • Tijdreizen voor beginners
    • The Camino Reset
    • Een blind paard kan niet fout lopen
  • Blog
  • Vlogs
  • Contact
    • Privacy Verklaring