In mijn vorige bijdrage vertelde ik dat verkopen en marketing geen uitvindingen uit het recente verleden waren, maar al duizenden jaren oud. De methode die door het orakel van Delphi werd gehanteerd, wordt tegenwoordig door allerlei predikers vanaf de kansel en podia op dezelfde manier gebruikt. Mensen kopen geen bewijs. Ze kopen de angst om iets mis te lopen en de geruststelling dat ze daarin niet alleen zijn en erbij horen.
De toegepaste technieken van eeuwen geleden kun je nog steeds toepassen zonder je klant te hoeven te bedriegen. De Amerikaanse psycholoog Robert Cialdini schreef er enkele boeken over. Die boeken zijn bijna verplichte kost voor huidige verkopers en marketingmanagers. Hij benoemt daarin zeven knoppen waaraan je kunt draaien om koopbeslissingen te beïnvloeden: wederkerigheid, consistentie, sociaal bewijs, sympathie, autoriteit, schaarste en eenheid. Dat laatste laat zien hoe belangrijk het voor mensen is om bij een groep te horen.
In deze bijdrage kom je ze alle zeven tegen, alleen in een ouder jasje. Het kleine ja van Pascal heet bij Cialdini consistentie. Het schaap over de dam is sociaal bewijs. De hel is schaarste ten top, want je krijgt maar één leven om het goed te doen. Het heilige boek is autoriteit in zijn zuiverste vorm.
Voor wederkerigheid hoefde Cialdini niet ver te zoeken. De Romeinen hadden er bij hun offers een vaste formule voor: do ut des, ik geef zodat jij geeft. Cialdini zelf keek dagenlang naar volgelingen van Hare Krishna op Amerikaanse vliegvelden. Ze drukten reizigers een bloem in de hand en weigerden die terug te nemen. Daarna vroegen ze om een gift. De meeste mensen wilden die bloem helemaal niet, maar toch trokken ze mopperend hun portemonnee. De beweging bouwde er tempels en panden van.
Ik ken Cialdini niet persoonlijk en weet dus ook niet of hij zijn stellingen van een kerk heeft geleend. Waarschijnlijk niet bewust. Hij ging in de leer bij verkopers en collectanten en keek af wat werkte. Dat er zoveel verschillende geloofsgemeenschappen tussen zaten, is geen toeval. Zij oefenden al eeuwen voordat de eerste huis-aan-huisverkoper aanbelde om je een encyclopedie of een stofzuiger aan te praten. Tegenwoordig doen ze dat voor een abonnement op kabel-tv of energie. Hij heeft het beïnvloedingsproceswiel zelf niet uitgevonden. Hij gaf het een naam. Ook dat is een kunst apart. Angst die je klant verder helpt
Verkoop de spijt, niet de winst
Booking.com doet dat o.a. met ‘nog maar één kamer beschikbaar’. De trouwfotograaf geeft aan dat hij/zij in juni nog maar twee zaterdagen vrij heeft.
Geef de angst een uitgang
Wat doet Centraal Beheer? Ze laten je eerst een ramp met een knipoog zien; daarna volgt de verlossing met ‘Even Apeldoorn bellen’.
Wees er bij het begin bij of als eerste
Aanstaande ouders krijgen van drogisterijen en babywinkels een gratis babybox. Ze zijn er al voordat het kind er is. Nog voordat de kabel er ligt, vallen de leveranciers van kabel-tv over elkaar heen om hun abonnement aan te prijzen.
Zelfpublicerende schrijvers willen de voorverkoop van hun boek bevorderen door te vertellen dat hun nieuwe boek er snel aan zit te komen. Mijn eerste vijf boeken schreef ik over en voor telefonistes, receptionisten en secretaresses. In de jaren 80 was ik een van de eersten die daarover schreef.
Laat een verhaal het werk doen
Tony’s Chocolonely doet dat met de reep in ongelijke stukken. Daarmee gaat het merk in op de scheve verhoudingen in de cacaohandel. ‘Zo’n reep is een preek die je opeet.’
Hiervan kun je als zzp’er gebruikmaken door te vertellen waarom je bent begonnen. Dat kan zijn dat je zag dat iets te ingewikkeld was en het daardoor hebt vereenvoudigd. Veel van mijn klanten vertellen hun verhaal, meestal in het eerste hoofdstuk van hun boek. Ik deed dat met mijn autobiografische boek over de Camino de Santiago.
Vertel dus je verhaal op je website, in bijdragen op sociale media en wellicht in een boek over je vak.
Geef angst altijd een uitgang
Onderzoekers van de Universiteit Maastricht publiceerden hun onderzoeksresultaten, waarin ze angstboodschappen op een rijtje hebben gezet. Angst zonder oplossing werkt averechts. Mensen kijken weg of worden boos op de boodschapper. Je kunt nog zo vaak vertellen dat vapen of roken slecht voor je is, maar dat lijkt niet te werken. Dus wat is gemakkelijker? Pleisters of kauwgom aanbieden om de drang om te roken weg te nemen. De kerk preekte dan ook nooit over de hel zonder een oplossing aan te bieden. De biechtstoel was daarbij een gemakkelijke stap. Noem dus meteen kleine, haalbare stappen die je klant kan zetten om van die angst af te komen.
Maak gebruik van de buren.
Noem in je offerte welke ondernemers uit dezelfde branche of uit hetzelfde dorp al gebruikmaken van jouw diensten of producten. Niemand wil de enige in de branche of de straat zijn die de boot mist.
Wees niet te goedkoop
Een prijs die te laag is, maakt mensen achterdochtig. Wat niets kost, is niets waard. Hier zit ook een listig trucje in. Zet naast je gewone pakket twee duurdere varianten. Veel klanten kiezen dan voor het gewone pakket, omdat dat ineens heel redelijk oogt. Zorg wel dat die duurdere varianten echt bestaan en het geld waard zijn.
Klein beginnen en vaak terugkomen
Vraag eerst om een klein ja
‘Wie begint met doen, gaat vanzelf geloven.’ Een kleine toezegging van de klant kan het begin zijn van een grotere opdracht. Dus, bied een gratis kennismaking aan of een kleine proefopdracht. Wie eenmaal over de drempel is, loopt makkelijker door naar de grote opdracht. Ik doe dat met een eerste gratis consult voor mensen die overwegen hun boek door mij te laten schrijven of uitgeven.
Bouw een vast ritueel
Stuur je nieuwsbrief altijd op dezelfde dag en hetzelfde uur. Organiseer elk jaar hetzelfde klantenontbijt. Hier speelt ook het ‘angstprincipe’ een rol, zoals het instellen van een alarm op je telefoon om een medicijn in te nemen. Je moet er toch niet aan denken ze te vergeten in te nemen? De gevolgen kunnen heel vervelend zijn.
Wees er snel bij
De jezuïeten wisten dat wie er vroeg bij is, een mens voor het leven vormt. Het principe werkt overigens op elke leeftijd. Wie het eerst komt, het eerst maalt. Wie er als eerste bij is, wordt de maatstaf, zoals OpenAI met ChatGPT en Apple met de iPhone. De eerste boekhouder van een starter blijft, zoals ik, vaak twintig jaar klant. Zorg dus dat jij er bent bij de net gestarte ondernemer of de nieuwe managers in hun eerste week.
Laat een verhaal het werk doen
De meeste heilige boeken beginnen niet met een lijst met cijfers. Ze vertellen verhalen in de vorm van gelijkenissen. Zeg dus niet dat één op de zoveel ondernemers wordt gehackt. Vertel over die ene klant die op maandagochtend zijn bestanden kwijt was en hoe het afliep. Een verhaal onthoud je; een percentage ben je alweer vergeten voordat je koffie koud is.
Geef je ambassadeurs woorden mee
Zendelingen gingen nooit met lege handen op pad. Vraag een tevreden klant dus niet om een vage aanbeveling. Geef één heldere, korte zin over wat je doet die gemakkelijk herhaald en doorverteld kan worden.
Schrijf je eigen heilige boek
Elke grote godsdienst draait om een boek, want wat erin staat, krijgt gezag. Kijk maar naar de Bijbel, de Koran, The Book of Mormon of Dianetics. Van Scientology. Het boek ‘The Structure of Magic’ was het begin van een geweldig verdienmodel met de naam NLP. De inhoud hoeft dus geen absolute waarheid te bevatten, maar moet gezag uitstralen. Wie een boek schrijft, wordt in de ogen van de lezer degene die het weet. Influencers weten dat maar al te goed. Dit is gesneden koek voor wetenschappers die onder de dwang van ‘publish or perish’ leven om inkomsten te kunnen genereren.
Voor een zzp’er werkt het op dezelfde manier. Je offerte belandt na een week bij het oud papier. Je boek blijft op het bureau liggen. Het is een visitekaartje met een rug. Een journalist die een deskundige zoekt, belt eerder iemand met een boek op zijn naam. Een congresorganisator of sprekersbureau doet hetzelfde.
Ik heb zelf ervaren wat ik hier beschrijf. Mijn boeken over onder andere telefonische communicatie leverden lezingen en trainingen op die ik zonder advertentie binnenhaalde.
Heb je geen tijd, of geen gevoel voor de pen? Ook daarin ging de kerk je voor. De apostel Paulus dicteerde zijn brieven. In de brief aan de Romeinen stuurt de schrijver, een zekere Tertius, zelfs zijn eigen groeten mee. Niemand vond dat Paulus daardoor minder te zeggen had. De boodschap was van hem, de pen van een ander. Zo werkt ghostwriting nog altijd.
Hier houdt de vergelijking op. De kerk kon dreigen met een straf die niemand kon controleren. Jij kunt dat niet en moet dat ook niet willen. Een klant die zich bedrogen voelt, vertelt het vervolgens verder binnen zijn of haar netwerk van klanten, leveranciers en beïnvloeders. Wie liegt, steelt. Wie steelt, raakt zijn klanten kwijt. Listig mag, als de boodschap maar klopt.
De kerk belooft het eeuwige leven. Jij hoeft alleen je volgende opdracht binnen te halen. Dat is een stuk bescheidener en gelukkig ook beter te bewijzen.

