Het is weer Boekenweek van 11 tot en met 22 maart. Dan staat heel Nederland in het teken van het geschreven woord, dit jaar onder het thema ‘Mijn generatie’. En terwijl we massaal naar de boekhandel trekken voor het Boekenweekgeschenk, valt er iets op in de schappen. Waar je vroeger struikelde over stapels zakelijke managementbijbels, liggen die nu in behoorlijk mindere mate naast kleurrijke romans en fantasierijke kinderboeken.
Wat is er aan de hand? Waarom ruilen we ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ in voor een spannende thriller of een prachtig geïllustreerd jeugdboek?
Fictie wint, zakelijk verliest
De verkoopcijfers van KVB Boekwerk en CPNB over 2025 laten een duidelijke verschuiving zien. Na de enorme piek van 2024 koelt de totale boekenmarkt iets af naar zo’n 44 miljoen verkochte boeken, maar fictie staat trots overeind met een marktaandeel van 42 procent. Tegelijkertijd daalt de zogenoemde informatieve non-fictie, waar zakelijke boeken onder vallen, met zo’n 6 procent. We kopen dus minder boeken om beter te worden in ons werk en meer boeken om gewoon te zijn. Misschien is dat ook de verborgen reden waarom non-fictieschrijvers, die geen BN’ers zijn, niet voor het bal zijn uitgenodigd.
Drie dingen spelen daarin volgens mij een rol. In de eerste plaats, na een dag vol schermstaren, data en doelstellingen hebben steeds minder mensen ’s avonds zin in nóg een boek over slimmer werken of netwerkstrategieën. Het derde aspect is dat thuiswerken de grens tussen werk en privé heeft uitgewist; een roman biedt de broodnodige barrière. Tot slot is door het gebruik van AI zakelijke kennis vluchtig geworden. Waarom zou je een dik boek kopen over AI-strategie als de technologie volgende maand alweer is veranderd? Voor snelle updates wordt er eerder gegrepen naar podcasts of nieuwsbrieven; zeker door mensen die leeslui zijn.
De vragen die mensen ’s avonds bezighouden zijn ook anders geworden. Niet ‘hoe word ik een betere manager’, maar ‘hoe blijf ik mentaal gezond’ en ‘hoe begrijp ik de wereld om me heen’. De focus verschuift van presteren naar ervaren.
Wat de wetenschap erover zegt
De ‘vlucht’ naar het verhaal is niet zomaar een gril. Het is een gezonde ontwikkeling! Mensen die veel fictie lezen, scoren beter op tests voor empathie en sociaal inzicht. Fictie dwingt je hersenen om in de huid van een ander te kruipen. Non-fictie geeft je feiten, maar fictie geeft je een ziel. Dat wil zeggen dat zakelijke non-fictie, in proza vervat, een betere kans maakt.
Onderzoekers van de Universiteit van Sussex stelden vast dat al zes minuten lezen het stressniveau met 68 procent kan verlagen. Fictie werkt daarin beter dan non-fictie, omdat het opgezogen worden in een verhaal de hartslag verlaagt en spierspanning wegneemt.
Je zou het niet verwachten, maar TikTok heeft invloed op de leesbereidheid van kinderen. Het gedrukte boek wordt door hen gezien als een luxe versie van de digitale. Het aandeel kinderboeken bedraagt inmiddels 27 procent van de markt en groeit gestaag, wat ik een positieve ontwikkeling vind.
De consequenties
De daling van de zakelijke non-fictie is geen teken dat we minder willen leren. Het is een teken dat we anders willen leren. We ruilen de droge instructiehandleidingen van het leven in voor de rijke, gelaagde lessen van het verhaal. In een wereld die steeds harder roept om productiviteit, kiezen we massaal voor de zachte kracht van de verbeelding. Auteurs van zakelijke non-fictie of ondernemers die rondlopen met een boekwens, doen er dan ook verstandig aan om hun expertise in leuke leesbrokken te beschrijven in de vorm van storytelling. (Al of niet met behulp van een schrijfcoach.)
Misschien is de meest doeltreffende zakelijke strategie van dit jaar wel om gewoon een goed boek open te slaan en dat je even helemaal nergens naartoe hoeft. Nou ja, met uitzondering van de boekhandel natuurlijk, waar je dat spannende boek gaat kopen in plaats vanuit je luie stoel. Besteed € 17,50 of meer en je krijgt het Boekenweekgeschenk er gratis bij en op 22 maart kun je dat gebruiken als gratis toegangsbewijs bij 200 musea!
